Πολλά ακούγονται για ποιος έχει την ευθύνη σε τέτοιες καταστροφές για να προστατέψει τους πολίτες από μαζική εξολόθρευση όπως έγινε στην Ραφήνα.

Η κυβέρνηση έχει ευθύνη συνολικά για όλη την χώρα και για να παρέχει ανεκτό επίπεδο ασφάλειας. Από εκεί και πέρα όμως οι Δήμοι έχουν την ευθύνη για το τι συμβαίνει στις περιοχές τους και στα όρια δικαιοδοσίας τους.

Οι υπουργοί και Νίκος Τόσκας δεν κατάφεραν να διαπιστώσουν λάθη, παραλήψεις ή έστω κάποια ευθύνη για την καταστροφή και την τραγωδία στο Μάτι. Μάλιστα ο Προστασίας του Πολίτη είπε «Ψάχνω λάθη, αλλά δεν βρίσκω».

Ωστόσο η νομοθεσία ορίζει ξεκάθαρα ότι η λήψη της απόφασης για την οργανωμένη των πολιτών είναι ευθύνη του δήμου, κι εφόσον εμπλέκονται περισσότεροι από έναν δήμο (στη συγκεκριμένη περίπτωση η πυρκαγιά αφορούσε τους δήμους Ραφήνας και Μαραθώνα) η απόφαση λαμβάνεται από την Περιφέρεια.

Ωστόσο στο Μάτι δεν υπήρξε καμία εντολή από καμία υπηρεσία. Ούτε οι Δήμοι ούτε η Περιφέρεια έπραξαν κάτι έγκαιρα για να ειδοποιηθούν οι άνθρωποι να γλιτώσουν.

Από τις μαρτυρίες προκύπτει ότι καμία από τις δεκάδες ενέργειες που έπρεπε να κάνει ο δήμος δεν έγινε. Οι άνθρωποι επιχείρησαν μόνοι τους να βρουν διαφυγή στη θάλασσα και τα περισσότερα θύματα «χάθηκαν» καθώς δεν υπήρχε καμία καθοδήγηση κι εγκλωβίστηκαν σε αδιέξοδα.

Από την πλευρά της η Περιφέρεια αποποιείται των ευθυνών της και αναφέρει πως δεν είδε καμία κινητοποίηση από τους δήμους. Μάλιστα, εντύπωση προκαλεί η αρχική διαμάχη μεταξύ του δημάρχου Ραφήνας-Πικερμίου κ. Ευάγγελου Μπουρνού και της αντιπεριφερειάρχη Αττικής κ. Γιάννας Τσούπρα σχετικά με την εντολή εκκένωσης, με τη δεύτερη να επιμένει ότι υπήρξε εισήγηση από το πυροσβεστικό και τον πρώτο να το διαψεύδει.

Ο δήμαρχος Μαραθώνα Ηλίας Ψινάκης ερωτώμενος σχετικά με την εκκένωση είπε ότι δεν προλάβαιναν να κάνουν τίποτα λόγω του αέρα και της μεγάλης ταχύτητας που έτρεχε η πυρκαγιά. «Δεν υπήρχε εκκένωση εκείνη τη στιγμή. Καταλαβαίνετε πόσα θύματα θα είχαμε αν ο καθένας έδινε εντολές; Σε τέτοιες μεγάλες καταστροφές αναλαμβάνει πλήρως η υπηρεσία».

Ωστόσο ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας κ. Βάιος Θανασιάς τον διέψευσε καθώς δήλωσε ότι υπήρξε εισήγηση για εκκένωση. Μάλιστα, ο δήμαρχος σύμφωνα με τη νομοθεσία είναι ο μόνος αρμόδιος να οργανώσει την εκκένωση του οικισμού και να οδηγήσει τους κατοίκους σε ασφαλές μέρος.

Το Μάτι τυλίχτηκε στις και καταστράφηκε ολοσχερώς με τη φωτιά να αποδεικνύεται φονική για δεκάδες κατοίκους και παραθεριστές. Από τις μαρτυρίες προκύπτει ότι καμία από τις δεκάδες ενέργειες που έπρεπε να κάνει ο δήμος δεν έγινε.

Δεν ακούστηκε ούτε μία ντουντούκα, που να προειδοποιεί τους πολίτες να εγκαταλείψουν έγκαιρα την περιοχή, και όταν επιχείρησαν να το κάνουν με δική τους πρωτοβουλία εγκλωβίστηκαν και κάηκαν στα στενά δρομάκια.

Τουλάχιστον 250 αυτοκίνητα βρέθηκαν καμμένα στους δρόμους, άλλα, με νεκρούς επιβάτες στο εσωτερικό τους και άλλους νεκρούς όταν επιχείρησαν να τα εγκαταλείψουν προκειμένου να διασωθούν αλλά τους είχαν προλάβει οι φλόγες.

Ο Δήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου Ευάγγελος Μπουρνούς υποστήριξε: «Δεν δόθηκε εντολή για εκκένωση. Όταν γύρισε ο αέρας, τότε λέγανε φύγετε φύγετε, αλλά το λέγανε οι άνθρωποι που ήταν εκεί πέρα, δεν υπήρχε οργάνωση από πίσω, φώναζαν φύγετε από τα σπίτια σας θα καείτε.. δεν έγινε οργανωμένα από ένα κέντρο επιχειρήσεων».

Η  Περιφερειακή Σύμβουλος Πολιτικής Προστασίας Γιάννα Τσούπρα ωστόσο είχε αντίθετη άποψη: «Ήρθε ο κύριος Σιώνης και είπε μπροστά μας “ποιου είναι η περιοχή;”. Ο Δήμαρχος είπε “είναι δικιά μου” η περιοχή,  και η απάντηση ήταν “από την στιγμή που είναι δικιά σου η περιοχή, απομάκρυνε τον κόσμο”. Και του λέω ” ναι Δήμαρχε, πρέπει να φύγει ο κόσμος”». Ο κύριος Σιώνης ήταν ο αξιωματικός του Πυροσβεστικού Σώματος που βρισκόταν εκείνη τη στιγμή στο Μάτι και συντόνιζε την και ο αρμόδιος να εισηγηθεί την των πολιτών.

Οι 5 ενέργειες που πρέπει να κάνει ο Δήμος

Ο μηχανισμός που ορίζεται από την Πολιτεία, δηλαδή η εγκύκλιος για εκκένωση οικισμών για τη διαχείριση δασικών πυρκαγιών αν και λεπτομερής, χαρακτηρίζεται από ένα τεράστιο κενό: είναι τόσο κατακερματισμένες οι αρμοδιότητες που η ευθύνη για τη λήψη αποφάσεων παραλείπεται. Πρακτικά δεν προβλέπεται λήψη αποφάσεων, μόνο εισηγήσεων.

Η Υπηρεσία είναι η μόνη αρμόδια για να κάνει εισήγηση και όχι να δώσει εντολή για εκκένωση οικισμού. Από εκεί και πέρα όλα είναι αρμοδιότητα του δημάρχου:

Ο Δήμαρχος, έχοντας υπόψη την εισήγηση, καθορίζει άμεσα, σημείο συγκέντρωσης (σε ασφαλή χώρο), στον οποίον οφείλουν να προσέλθουν οι επικεφαλής των φορέων που κύρια εμπλέκονται (ΕΛΑΣ, ΠΣ, ΕΚΑΒ, υπεύθυνος Πολιτικής Προστασίας), ή εάν αυτό δεν είναι άμεσα εφικτό, οι αναπληρωτές τους.

Εκτιμά τον αριθμό των ατόμων που πρέπει να απομακρυνθούν, με βάση τα δημογραφικά στοιχεία ή άλλες πληροφορίες που σχετίζονται με τον αριθμό των ατόμων που διαβιούν ή βρίσκονται στην περιοχή αυτή για διαφόρους λόγους (παραθεριστές, κλπ).
Εκτιμά τον  προσδιορισμό των μέσων μεταφοράς με βάση τον αριθμό των ατόμων που πρέπει να απομακρυνθούν και τη διαθεσιμότητά τους κατά το χρόνο που θα δοθεί η εντολή υλοποίησης της δράσης, εφόσον χρειάζονται μεταφορά.

Η εξασφάλιση μέσων για την μετακίνηση πολιτών μπορεί να γίνει με τα μέσα Δημοτικής συγκοινωνίας που διαθέτει ο Δήμος.

Εξασφαλίζει τον αρχικό χώρο συγκέντρωσης των πολιτών ( συγκέντρωσης) για την εν συνεχεία οργανωμένη απομάκρυνσή τους, εφόσον χρειάζονται μεταφορά.