16.7 C
Keratea
Πέμπτη, 28 Οκτωβρίου, 2021

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ: Η κρίση είναι ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ

Πρόσφατα Άρθρα

IMG 8137

H Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, παραμένει πάντα πιστή σε ένα όραμα, «του ανθρώπου της ανθρωπιάς». «Κάθε πολιτισμός» γράφει η κ. Αρβελέρ, «έχει το μεγαλείο του, κάθε εποχή έχει το δράμα της.


Έτσι προχωρεί η ιστορία του ανθρώπου, που παλεύει ενάντια στη φύση και τις αντιξοότητες της ζωής, για όλο και περισσότερη ανθρωπιά».

Με ένα βαθιά ουμανιστικό πνεύμα, παροτρύνει τις νεότερες γενιές να μη λησμονούν το συνάνθρωπο και την κοινωνική αλληλεγγύη και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, πως αυτή η το κέντρο βάρους αυτής της κρίσης που ζει η ανθρωπότητα, δε βρίσκεται στην Ευρώπη ή στην Αμερική, αλλά ανάμεσα στις δύο ηπείρους, πρόκειται για μετάθεση και εξέλιξη της ίδιας της Ιστορίας. 

Η παγκοσμίως διακεκριμένη Βυζαντινολόγος, πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου, τέως διευθύντρια του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης “Pompidou” στο Παρίσι και επίτιμος διδάκτωρ σε πολλά πανεπιστήμια του κόσμου, σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις της μιλά στη συνάδελφο Μαρία Κακουκάλη για την Ελλάδα και τη κρίση που τη μαστίζει αλλά και για την παγκοσμιοποίηση η οποία έχει ρίζες από την…Αρχαία Ελλάδα.

Η συνάντηση με τον άνθρωπο που το 1976, έγινε η πρώτη γυναίκα στον κόσμο που εξελέγη Πρύτανης ενός μεγάλου πανεπιστημίου, όπως αυτό της Σορβόννης, μέσα στα 700 χρόνια της ύπαρξής του, ήταν στην κυριολεξία ένα εντατικό και ουσιώδες μάθημα ζωής! Παρά τα 85 της χρόνια, η οξυδέρκεια, η παραστατικότητα και η αποστομωτική της ειλικρίνεια, την καθιστούν απίστευτα γοητευτική, και ως χείμαρρος πνευματικότητας ζωντανεύει, με τρόπο ασύγκριτο, την ιστορία, τον πολιτισμό και την σύγχρονη προσωπική ευθύνη των πολιτών κάθε λαού για τις “μοντέρνες τραγωδίες”, λέγοντας, πως η απάντηση στο σήμερα και στο αύριο, δε μπορεί να προέλθει από το χθες!

Χρειαζόμαστε πολιτισμό, κώδικες παιδείας & αξιών

Η κ. Ελένη Γλυκάτζη Αρβελέρ στην ομιλία της στο Πανελλήνιο Συνέδριο Ξεναγών, έκανε λόγο για το όρο αειφόρος ανάπτυξη, ως μια διαρκής ανάπτυξη η οποία δεν καταναλώνει τα μέσα, τα οποία θα πρέπει να βρουν οι επόμενες γενιές και ίσως γι’ αυτός ορθότερος όρος, σύμφωνα με την ίδια, είναι ο όρος βιώσιμη ανάπτυξη, δηλαδή η ανάπτυξη που επιτρέπει στο σήμερα να μην εξαντλεί τα αποθέματα του αύριο. Μια τέτοια ανάπτυξη όπως δε νοείται αν δεν έχει και μια διάσταση πολιτιστική. Γιατί μόνο ο πολιτισμός ως αγαθό, δεν αφαιρεί, δεν ξοδεύεται, αλλά αντίθετα προσθέτει στο μέλλον μας και εξαπλώνεται ενώ το μοιραζόμαστε και κάνει τους ανθρώπους πλουσιότερους.

Επομένως αειφόρος ανάπτυξη είναι και ο άυλος πολιτισμός, μέσω της φιλοξενίας, της ευγένειας, των παραδόσεων που στόχο έχει μια καλύτερη ποιότητα ζωής και το να προσεγγίσει ο άνρωπος την ίδια την ανθρωπιά του. Και η ανθρωπιά σημαίνει ευθύνη, και η ευθύνη αυτή αποτελεί τη βάση της αρετής και της παιδείας. Όμως η παιδεία δε θα πρέπει να ταυτίζεται ως πρακτική, με την εκπαίδευση. Το σχολείο είναι αυτό που προσφέρει κοινωνική πείρα, ενώ το σπίτι είναι που αυτό διδάσκει τους κανόνες της ανθρωπιάς και της ύπαρξης. Η “θεμέλιος λίθος” του ατόμου στη ζωή, είναι η μητρική γλώσσα σύμφωνα με τη διακεκριμένη Βυζαντινολόγο. Η γνώση της μητρικής γλώσσας δίνει πρόσβαση στην ιστορία ενός τόπου και είναι η βάση του ατομικού όσο και συλλογικού πολιτισμού. Και η ελληνική γλώσσα είναι η μόνη γλώσσα του κόσμου η οποία μιλιέται, γράφεται ασταμάτητα από τότε που δημιουργήθηκε και γι’ αυτό είναι ανάδελφη, δεν ήταν ποτέ μια νεκρή γλώσσα. Επομένως ο πολιτισμός δεν είναι κάτι στατικό. Και μόνο μέσα από τομείς όπως η παιδεία, η υγεία, τα σχολεία και τα μουσεία πραγματώνεται με τρόπο καθημερινό. Επομένως στόχος των σχολείων δε θα έπρεπε να ήταν η συσσώρευση γνώσεων αλλά η διδασκαλία γνωστικών κανόνων προσαρμογής και ανεξαρτησίας. Οι κώδικές αυτοί, είναι η γνώση της μητρικής γλώσσας, η γνώση μιας ξένης γλώσσας, για να γίνεται αντιληπτό ότι οι άνθρωποι μοιάζουν περισσότερο από όσο διαφέρουν, η επιστημονική γνώση και η κατανόηση των αριθμών, ο καλλιτεχνικός κώδικας και η σοφία του σώματος.

Στο όνομα λοιπόν της συλλογικότητας και όχι του ατομικισμού η κ. Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, έκανε λόγο στο κοινό του Ηρακλείου για την «Αναπλαστική Αρχιτεκτονική», την αξιοποίηση των μνημείων του καθημερινού πολιτισμού, των παλαιών εργοστασίων για παράδειγμα σε μουσειακούς και εκθεσιακούς χώρους ή σε πνευματικά κέντρα, αλλά και για τους περίφημους “Προορισμούς Αριστείας” και την “Ανάπλαση Συνοικισμών & Παραδοσιακών Συγκροτημάτων”, στο όνομα της αειφόρου και βιώσιμης ανάπτυξης πολιτισμικών προορισμών που να ανταποκρίνονται στη ζωή και στις αναζητήσεις του σήμερα, αλλά και στη διάσωση της πολύτιμης γνώσης της λαϊκής και τοπικής ιστορίας μας και την αξιοποίησης της ως πολιτισμικό τουριστικό αγαθό.

Συνέντευξη Le Regard Cretois

IMG 8120

Πως αντιλαμβάνεστε την παγκόσμια οικονομική κρίση που βιώνουμε τα τελευταία τρία χρόνια; Θεωρείτε ότι σκοπίμως, κάποιοι, ήθελαν για αρκετό χρονικό διάστημα να τη θεωρούν μόνο ως ελληνική;

Να σας απαντήσω με μια αρχαία φράση: “Της Ελλάδας αδικουμένης, αισχρόν το σιγάν”. Δε μπορούμε και δεν έχουμε το δικαίωμα να μην είμαστε άξιοι Έλληνες. Αν ο καθένας έπαιρνε στα δικά του χέρια τη δική του ζωή, ίσως τα πράγματα ήταν αλλιώς. Η Ελλάδα χρειάζεται νέο όραμα, προοπτική και όχι όπως έγραψε ο Μόντης, “για πιο κράτος μου μιλάτε, εδώ πατάμε σε πτώματα κρατών, εδώ και χρόνια”. Αν λοιπόν ο καθένας έκανε τη δουλειά του καλά, στη θέση ακριβώς που είναι, τότε δε θα υπήρχε πρόβλημα. Όσο για την κρίση, οι ήταν οι πρώτοι που εφήρμοσαν την παγκοσμιοποίηση, από τις πόλεις-κράτη και στη συνέχεια με το Μακεδονικό βασίλειο και τα ελληνιστικά βασίλεια. Στη συνέχεια η δημιουργεί την πρώτη κοσμοκρατορία, δηλαδή «πάσα θάλασσα πλωτή και πάσα γη βατή», ήταν Ρώμη, ενώ και ο Χριστιανισμός εισάγει την ιδέα μιας πνευματικής παγκοσμιότητας αφού το «βασίλειο» για το οποίο κάνει λόγο, βρίσκεται στον ουρανό.

Όπως το Βυζάντιο είναι η διάσωση της ανατολικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, εκχριστιανισμένης και εξελληνισμένης, με την Κωνσταντινούπολη ως πρωτεύουσα. Ομοίως και η σήμερα είναι μια Ευρώπη εκτός εαυτής, έχει τις ίδιες πνευματικές βάσεις με την Ευρώπη και θεωρεί ότι πρέπει να σώσει και να διαδώσει τις ευρωπαϊκές αξίες σε όλο τον κόσμο. Το Βυζάντιο στην εποχή του λειτουργούσε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Άλλωστε,εξαιτίας του Βυζαντίου ανακαλύφθηκε η .Σήμερα λοιπόν η παγκοσμιοποίηση δεν είναι στρατιωτική, ούτε πολιτική, ούτε καν οικονομική, είναι επικοινωνιακή και είναι ενδιαφέρον πως ενώ έχουν πέσει τα «διαχωριστικά κιγκλιδώματα» του παρελθόντος, δε ζούμε όλοι στον ίδιο πολιτισμό.

-Υπάρχουν δυνάμεις που αυτή τη στιγμή υποδαυλίζουν την προσπάθεια της Ελλάδας να “πατήσει στα πόδια” της ξανά;

Μα φυσικά, είναι ο διχασμός και η διχόνοια που ακολουθεί τον Ελληνα σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του. Ο Σολωμος έγραψε “αν μισούνται ανάμεσά τους, δεν τους πρέπει λευτεριά”. Και αυτό το λέω με γνώση της ιστορίας. Όλοι οι μεγάλοι είτε εκδιώχθηκαν, είτε τους σκότωσαν, είτε τους βασάνισαν. Και αυτό που ευθύνεται είναι η εικόνα που έχει ο καθένας για τον εαυτό του. 
Γιατί όταν υπάρχει διωγκωμένο ΕΓΩ, χωρίς να στηρίζεται από τη ευθύνη των πράξεών του ανθρώπου, τότε αυτό τον απομονώνει από τον περίγυρό του με μια ψευδή εικόνα. Που είναι η ομαδική προσπάθεια προς την πρόοδο; Είμαστε ο καθένας για τον εαυτό του και μαζί αιχμάλωτοι της αυτο-εικόνας μας. Άλλωστε αυτός ο κατακερματισμός φαίνεται και στις διάφορες συνδικαλιστικές ομάδες που υπάρχουν αυτή τη στιγμή σε ολόκληρη της χώρα. Και πρέπει να έχουμε την ευθύνη όχι μόνο του εαυτού μας, αλλά και την ευθύνη του τόπου μας, και αυτός ο τόπος, είτε ως γεωγραφία, είτε ως ιστορία μπορεί να σηκώσει όχι μόνο βάρη αλλά και την ευθύνη που του αναλογεί, να μην έχει τους διαχειριστές που έχει. Απλά χρειαζόμαστε ανθρώπους να κάνουνε τη δουλειά τους καλά.

-Όταν κάποια στιγμή σας ρώτησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τι ήταν η Μακεδονία στο Βυζάντιο,απαντήσατε: “θέμα, κύριε πρόεδρε”. Σήμερα είναι ένα άλλου είδους θέμα, πολύ σοβαρό πια για εμάς τους Έλληνες. Έχετε εκφράσει κατά καιρούς την άποψή σας η ΠΓΔΜ να ονομαστεί Μακεδονία. Γιατί;

Υπάρχει η Μεγάλη Βρετανία, αλλά και η Βρετάνη στη Γαλλία. Ουδέποτε το συζήτησε κανείς.Θεωρώ ότι οι γείτονες είναι Έλληνες που έχασαν την ελληνικότητά τους, γι’ αυτό ακριβώς, σχεδόν ψυχαναλυτικά, θέλουν να έχουν πρόσβαση στην ελληνική ιστορία.Εμάς τις μας νοιάζει; Έχω φωνάξει αυτή μου την άποψη λέγοντας μάλιστα ότι κάθομαι σε μια γειτονιά που λέγεται Ελβετία, αλλά δεν έχει καμία σχέση με την Ελβετία. Πάντως, θεωρώ ότι το θέμα χάθηκε για την Ελλάδα, γιατί πια στο εξωτερικό όλοι γνωρίζουν το συγκεκριμένο κράτος με το όνομα αυτό. Το πιο λανθασμένο σύνθημα για μένα είναι “η Μακεδονία είναι ελληνική”. Το μόνο σύνθημα που θα μπορούσε να υπάρξει είναι το “όπου Μακεδονία Ελλάδα”. Νομίζω ότι ήταν πολύ εσφαλμένη η διαχείριση του θέματος, το οποίο δεν είναι ιστορικό, αλλά πολιτικό.
-Θεωρείτε ότι η γνώμη του κάθε πολίτη χωριστά είναι απαραίτητη για στη διαμόρφωση της συλλογικής γνώσης ή ότι ανάμεσα στη γνώμη και τη γνώση υπάρχει το χάος όπως είχε πει και ο άγγλος ποιητής T.S. Eliot; Υπάρχει τρόπος άσκησης ή και έκφρασης της γνώμης όταν υπάρχει πολιτική και μιντιακή χειραγώγηση;
Ο κάθε πολιτικός είναι μονόδρομος για τον ευατό του! Και οι πολιτικοί καθοδηγούν τους πολίτες, σε ένα μόνο δρόμο. Γιατί, για να χαριτολογήσουμε κιόλας, αν σκεφτόταν ότι υπάρχουν και άλλοι δρόμοι θα άλλαζαν κόμα και οι ίδιοι. Όμως δε μπορούμε να πούμε ότι για τη γνώμη των πολιτών, έχουν ευθύνη οι πολιτικοί. Διατείνομαι ότι από το να φτάσουμε από μια άποψη, στη γνώμη και από τη γνώμη στην πεποίθηση, πρέπει να υπάρχουν δεδομένα, και κανείς δεν προσφέρει τα νέα δεδομένα αν ο άνθρωπος δεν τα αναζητήσει μόνος του. Άρα χρειαζόμαστε ενεργούς πολίτες και όχι πίστη στα λόγια των πολιτικών. 
Χρειαζόμαστε κοινωνίες ενεργών πολιτών και όχι αγανακτισμένων πολιτών γιατί όπως έγραψε ο Νίτσε, “δεν υπάρχει πιο μεγάλος ψεύτης από τους αγανακτισμένους”, γιατί έχουν θυμό και όχι καθαρή πνευματική και πολιτική διαύγεια διεκδίκησης.

Τι συμβουλεύετε τους νέους ανθρώπους για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν εκείνοι στην εποχή τους;

Ευτυχώς οι νέες γενιές δεν έζησαν αυτό που έζησε η δική μου γενιά με την κατοχή, πείνα, δυστυχία, σκοτωμούς. Έρχονται όμως οι δυσκολίες αλλιώς. Αυτό που έχω να πω λοιπόν στους νέους ανθρώπους είναι ότι έχουν δικαιώματα, καθήκοντα και υποχρεώσεις. Από κει και πέρα οι νέοι άνθρωποι πρέπει να ξέρουν ποιες είναι οι προτεραιότητές τους και τι θέλουν να πετύχουν στη ζωή τους και να μη το εγκαταλείπουν ποτέ.

-Τι είναι εκείνο το οποίο μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της αυτογνωσίας, του ατομικού και του συλλογικού χρέους;

Το πρώτο θέμα, αυτό που είναι πάνω από όλα σε ένα κράτος, είναι η παιδεία. Στη για παράδειγμα τρία είναι τα θέματα, για τα οποία οι αποφάσεις είναι ομόφωνες, η παιδεία, η υγεία και η ασφάλεια. Εδώ στην Ελλάδα τα έχουμε μπερδέψει. Παιδεία και εκπαίδευση δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η παιδεία ξεκινάει από το σπίτι, από την οικογένεια. Ένας νομπελίστας αμερικάνος λέει, “μη ρωτάτε που έχω μάθει τη ζωή και τα πράγματα, τα έχω μάθει στον παιδικό κήπο και στο σπίτι μου. Εκεί μου μάθανε, να πλύνω τα χέρια μου πριν φάω, εκεί μου μάθανε να μην παίρνω τα παιχνίδια του διπλανού μου, εκεί με μάθανε να σέβομαι τους κανόνες του παιχνιδιού κι εκεί μου μάθανε να δίνω το χέρι στο άλλο παιδί για να περάσω στο απέναντι πεζοδρόμιο.” Λοιπόν που είναι αυτού του είδους η παιδεία σήμερα; Και κανείς δε μπορεί να γίνει καλύτερος αν δεν το θελήσει ο ίδιος. Κανείς δε μπορεί να κάνει τα πάντα αν είναι μόνος! Ο άνθρωπος χρειάζεται νέο όραμα, νέες ιδέες όπως έγινε πριν από 40 περίπου χρόνια με το περίφημο Κλάμπ της Ρώμης. Που είναι οι νέοι ιδεολόγοι; Που είναι η αλληλεγγύη, ο σεβασμός του συνανθρώπου; Και η αλληλεγγύη δεν πρέπει να είναι καθήκον, αλλά καθημερινότητα. Γιατί σε αυτόν τον τόπο, την καθημερινότητά την κάνουμε εμφύλιο πόλεμο, δηλαδή ο ένας είναι εναντίον του άλλου, γιατί κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη του. Δεν υπάρχει επιτυχία που να μην είναι μια συλλογική επιτυχία επιτυχημένων ανθρώπων. 

pinakio.blogspot.com
leregardcretois.blogspot.com

Σχολιασμός του άρθρου

Ενημέρωση μέσω Email

Εισάγετε το email σας για εγγραφή στην υπηρεσία αποστολής ειδοποιήσεων μέσω email για νέες δημοσιεύσεις.

Εγγραφείτε στο Newsletter του forkeratea.com

Ενημερωθείτε καθημερινά από την ιστοσελίδα forkeratea.com επιλέγοντας να λαμβάνετε το ηλεκτρονικό newsletter. Γράψτε παρακάτω το email σας.

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Παρόμοια Αρθρα

ΣΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ