Του Χρήστου Κάτσικα
              
Κατατέθηκε, την Παρασκευή 27 Μαΐου, στο αμφιθέατρο του υπουργείου Παιδείας, η
τελική πρόταση των επιτροπών εθνικού διαλόγου, παρουσία του Υπουργού Παιδείας
κ. Νίκου Φίλη. Η «Πρόταση – Πόρισμα» εκφράζει τις βασικές κατευθύνσεις προς τις
οποίες θα πρέπει να κινηθούν οι αλλαγές στην εκπαίδευση από την πρώτη μικρή του
Νηπιαγωγείου μέχρι το Πανεπιστήμιο και τα μεταπτυχιακά.

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ
              
Παράλληλα, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες το Υπουργείο Παιδείας μετά τις
νομοθετικές παρεμβάσεις στα Νηπιαγωγεία και στα Δημοτικά σχεδιάζει αλλαγές σε
Γυμνάσια και Λύκεια.
               
Στη Δευτεροβάθμια Γενική Εκπαίδευση θα γίνουν κάποιες πρώτες αλλαγές στα
ωρολόγια προγράμματα, ενώ στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, έχει ήδη
τροποποιηθεί το νομοθετικό πλαίσιο στη βάση του οποίου θα λειτουργήσει το
σχολικό έτος 2016/17, ενώ σχεδιάζονται και άλλες αλλαγές.
              
Οι αλλαγές στα Γυμνάσια και τα Λύκεια θα αφορούν, «άνοιγμα» των αναθέσεων στις
ειδικότητες των καθηγητών με στόχο την κάλυψη κενών. Ιδιαίτερα, το Υπουργείο
Παιδείας μέσω του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, σχεδιάζει διεύρυνση των
αναθέσεων έτσι ώστε να καλύπτονται τα μεγάλα κενά στα Φιλολογικά μαθήματα, στα
Μαθηματικά και στις Φυσικές Επιστήμες.
               
Παράλληλα υπάρχουν εισηγήσεις για μείωση κατά μία ώρα του ωρολογίου
προγράμματος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με αναμόρφωση του αναλυτικού
προγράμματος σπουδών.
               
Από τη νέα σχολική χρονιά επίσης θα υπάρξει ποσοτική διεύρυνση του διδακτικού
χρόνου στη Μέση Εκπαίδευση με τον περιορισμό του αριθμού των μαθημάτων που θα
περιλαμβάνονται στις προαγωγικές και στις απολυτήριες εξετάσεις. Αυτό σημαίνει
ότι ο διδακτικός χρόνος ο οποίος τώρα σε Γυμνάσια και Λύκεια ολοκληρώνεται στο
πρώτο 15νθήμερο του Μαΐου, θα καλύψει όλο το Μάιο και ένα μικρό μέρος του
Ιουνίου.
               
Στην κατεύθυνση αυτή θα υπάρχει περιορισμός της έκτασης της διδακτέας ύλης, με
την άρση επικαλύψεων, την αφαίρεση όσων ενοτήτων κριθούν ως λιγότερο αναγκαίες
κ.λπ. Ήδη στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής ολοκληρώνουν τις νέες οδηγίες
για τη διδακτέα ύλη στα υπάρχοντα βιβλία.

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΕ
ΤΙΤΛΟΥΣ
Οι αλλαγές στην υποχρεωτική εκπαίδευση
Διετές Λύκειο
– Εθνικό Σχολικό Πρόγραμμα Σπουδών
(ΕΣΠΣ) από το Νηπιαγωγείο μέχρι και το Λύκειο, 14χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση
– Θεσμός “καθηγητή
συμβούλου”
– Ενιαίος τύπος ολοήμερου Δημοτικού
και ενισχυτική διδασκαλία
– Φυσική άσκηση 3 ώρες εβδομαδιαία,
χωρίς βαθμολόγηση
– Τετραετές Γυμνάσιο, Διετές Λύκειο
– Δύο ώρες μελέτη
– Κατάργηση των παρελάσεων των
μαθητών, του υποχρεωτικού εκκλησιασμού και της υποχρεωτικής προσευχής
– Πρόγραμμα κοινωνικής εργασίας
– Κατάργηση των επαναληπτικών
εξετάσεων στο Γυμνάσιο
– Κατάργηση εξέτασης στην Α’ Λυκείου
– Οριστικοποίηση της απόφασης των
μαθητών για την εκπαιδευτική τους πορεία στη Δ’ Γυμνασίου
– Εκτεταμένο δοκίμιο στη Β΄ Λυκείου
– Θεσμοθέτηση των (ομαδικών) εργασιών
ως τρόπου εξέτασης
– Απόκτηση εθνικού απολυτηρίου μετά
από γραπτές εξετάσεις, συν την επίδοση στο εκτεταμένο δοκίμιο, συν αξιολόγηση
συγκεκριμένων εργασιών του μαθητή
– Περιγραφική αξιολόγηση μαθητών
– Πιστοποιητικό αποφοίτησης για
μαθητές που δεν θέλουν να εξεταστούν και να πάρουν εθνικό απολυτήριο
– Περιορισμός της ύλης κατά
τουλάχιστον 20% – 30%
Μαθήματα στο Λύκειο
– Ανανέωση βιβλίων
– Υποχρεωτικά για όλους Νεοελληνική
Γλώσσα και (ελληνική και ξένη) Λογοτεχνία και Αγγλικά
– Κρατικό πιστοποιητικό γλωσσομάθειας
– Επιλογή 4 μαθημάτων (σε βασικό ή
υψηλό επίπεδο) από τις ομάδες:
* Μαθηματικά – Πληροφορική
(Μαθηματικά, Εφαρμοσμένες Μαθηματικές Μέθοδοι, Πληροφορική και
Προγραμματισμός, Λογική)
* Φυσικές Επιστήμες (Φυσική, Χημεία,
Βιολογία, Περιβαλλοντική επιστήμη, Φυσική Ιστορία)
* Ανθρωπιστικές Επιστήμες (Αρχαία
Ελληνικά και Λατινικά, Ιστορία, Ιστορική Θεωρία και Μεθοδολογία, Φιλοσοφία
και Ηθική, Οικονομικά, Ανθρωπογεωγραφία, Πολιτική Οικονομία).
* Πολιτισμός και Τέχνη (Σχέδιο,
Ιστορία Τέχνης, Κινηματογράφος, Μουσική, δεύτερη ξένη γλώσσα, Μουσικολογία,
Φωτογραφία)
– Εθνικό Συμβούλιο για τη Σχολική
Ψυχολογία (ΕΣΣΨ)
– Πιθανή συγχώνευση γειτονικών
λυκείων, ώστε να προσφέρονται όλα τα μαθήματα
– Συμβόλαιο Τιμής, που υπογράφουν
γονείς, κηδεμόνες και παιδιά στο Δημοτικό
– Ειδική μέριμνα για ορεινές ή
νησιωτικές απομονωμένες περιοχές (λύση τηλε-εκπαίδευσης)
Επαναφορά της δημοκρατικής λειτουργίας
– Αντιστοίχιση μαθημάτων με διεθνείς
μονάδες για διευκόλυνση κυκλοφορίας μαθητών / μελλοντικών φοιτητών
– Ενίσχυση μαθητικής εκπροσώπησης
– Προγραμματισμός για διετές Λύκειο
Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης
– Θεσμοθέτηση εφημερίδας του σχολείου
ή ηλεκτρονικής σελίδας
– Στήριξη και επιμόρφωση του
εκπαιδευτικού
– Συνεδριάσεις του συλλόγου των
διδασκόντων εντός του ωραρίου εργασίας
– Ετήσια θεατρική παράσταση
ΟΙ ΠΡΟΣΛΗΨΕΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ
               
Όσον αφορά στις προσλήψεις διδακτικού προσωπικού το Υπουργείο Παιδείας πιστεύει
ότι οι αλλαγές στα Νηπιαγωγεία και στα Δημοτικά, οι παρεμβάσεις στο ωρολόγιο
πρόγραμμα των γυμνασίων και των Λυκείων, το «άνοιγμα» των αναθέσεων καθώς
και  οι πάνω από 600 καθηγητές Φυσικών Επιστημών και Πληροφορικής που
εξοικονομούνται με το «κόψιμο» των υπεύθυνων εργαστηρίων, του δίνει τη
δυνατότητα για προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών οι οποίες πιθανόν να μην
ξεπεράσουν ούτε καν τις μισές προσλήψεις της σχολικής χρονιάς 2015/16 (περίπου
22.000 σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια).
               
Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, από τα 350 εκατομμύρια ευρώ του ΕΣΠΑ που
προορίζονται για προσλήψεις αναπληρωτών έως το 2020, το υπουργείο Παιδείας
χρησιμοποίησε τα 160 μόνο για το σχολικό έτος 2015 – 2016. Αντίστοιχα μειωμένα
φαίνεται πως θα είναι και τα κρατικά κονδύλια, καθώς σύμφωνα με καταγραφή που
έχουν κάνει οι εκπαιδευτικοί, για το 2016 – 17 υπάρχουν διαθέσιμα 38.000.000
ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό για αναπληρωτές, 32.000.000 ευρώ για
παράλληλη στήριξη, ενώ σχεδιάζεται να δοθούν άλλα 80.000.000 ευρώ, δηλαδή τα
μισά σε σχέση με πέρσι.
              
Η εικόνα για τον απαιτούμενο αριθμό προσλήψεων αναπληρωτών δεν θα ξεκαθαρίσει
πριν από το πρώτο 15νθήμερο του Ιουλίου καθώς οι υπηρεσιακές μεταβολές φέτος θα
καθυστερήσουν λόγω των αλλαγών που ακόμη δεν έχουν ολοκληρωθεί. Μάλιστα,
σύμφωνα με πληροφορίες στελέχους του Υπουργείου Παιδείας σχεδιάζεται φέτος η
προσλήψεις της συντριπτικής πλειονότητας των αναπληρωτών να γίνουν σε δυο
μεγάλες φάσεις μέσα στον Σεπτέμβριο και να μην απλωθούν σε μεγαλύτερο χρονικό
διάστημα.            
               
Μια ακόμη αλλαγή στις προσλήψεις αναπληρωτών, μόνο για τη νέα σχολική χρονιά
(2016-2017),  συνδέεται με τον έλεγχο  νομιμότητας των πινάκων
κατάταξης και των ενστάσεων από τον ΑΣΕΠ.
ΔΗΜΟΤΙΚΑ
        
Η υπουργική απόφαση  καθιερώνει ένα τύπο σχολείου, επεκτείνοντας στην
ουσία τη μορφή του ΕΑΕΠ σε όλες τις σχολικές μονάδες της πρωτοβάθμιας
εκπαίδευσης. Το μόνο που αλλάζει είναι ότι το πρωινό πρόγραμμα θα λήγει στις
13.15 αντί για τις 14.00.
Ταυτόχρονα:
– Καταργείται η πρωινή ζώνη του
ολοήμερου (7-8 π.μ.).
              
·  Μειώνονται οι ώρες που διδάσκει ο δάσκαλος στην κάθε τάξη κατά 2
ώρες  σε όλες τις τάξεις των ΕΑΕΠ, 2 ώρες στην Α και Β τάξη και 5 ώρες από
τη Γ τάξη και πάνω στα κλασικά ολοήμερα με τη μείωση των ωρών σε γνωστικά
αντικείμενα.
              
· Σε κάθε τμήμα ολοήμερου θα εναλλάσσονται εβδομαδιαία μέχρι και δέκα 
διαφορετικοί εκπαιδευτικοί (δάσκαλοι και ειδικότητες) !!
               
·  Καταργείται ο δάσκαλος  του ολοήμερου. Η ώρα της Σίτισης και της
Μελέτης θα καλύπτεται από τις πλεονάζουσες ώρες των δασκάλων της πρωινής ζώνης.
               
·  Μειώνονται οι ώρες των ειδικοτήτων (Αγγλικά, Μουσική, Θεατρική Αγωγή,
Φυσική Αγωγή, Πληροφορική)
              
·   Κόβονται γνωστικά αντικείμενα  (Θεατρική Αγωγή και Ευέλικτη
Ζώνη στην Ε’ και στη Στ’).
  – Στο ολοήμερο
θα εγγράφονται οι μαθητές των οποίων οι γονείς είναι και οι δύο εργαζόμενοι.
ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ
        
Το υπουργείο εδώ και καιρό διακηρύσσει ότι θα εφαρμόσει τη δίχρονη υποχρεωτική
προσχολική αγωγή, χωρίς βέβαια να ξεκαθαρίζει με ποιο προσωπικό και σε ποιες
κτηριακές υποδομές. Την ίδια στιγμή με τον ν. 4386/2016 επανακαθορίζει τη
λειτουργικότητα των νηπιαγωγείων. Στα αστικά κέντρα για να λειτουργήσει ένα
νηπιαγωγείο θα χρειάζονται 14 νήπια, ενώ στις απομακρυσμένες περιοχές 5 νήπια.
ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΗΝ
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
              
Ήδη, τις συνέπειες των αλλαγών καταγράφει η εκπαιδευτική κοινότητα με
συγκεκριμένα στοιχεία που αφορούν τις λιγότερες ώρες απασχόλησης και τις θέσεις
εκπαιδευτικών που θα χαθούν σε κάθε περιοχή.
              
Ενδεικτικά: 1968 ώρες εκπαιδευτικών λιγότερες στα 57 σχολεία της Δυτικής
Αττικής! Αυτό σημαίνει 90 εκπαιδευτικοί λιγότεροι στις φτωχογειτονιές της. Στην
Α’ Αθήνας έχει υπολογιστεί ότι 400 μόνιμοι εκπαιδευτικοί θα βγουν σε
κινητικότητα και θα βρεθούν στη διάθεση της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης για
μετακίνηση σε άλλες περιοχές. Στην Ανατολική Αττική, χάνονται 300 θέσεις αναπληρωτών
δασκάλων και νηπιαγωγών.  Στο νομό Μαγνησίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
οι μειώσεις των θέσεων εκπαιδευτικών ενδέχεται να φτάσουν και τις 150. Στη
Λέσβο και τη Λήμνο εκτιμάται ότι θα χαθούν 40 με 50 θέσεις νηπιαγωγών από
συγχωνεύσεις τμημάτων και νηπιαγωγείων, ενώ στη Λευκάδα, από τα 21 συνολικά
νηπιαγωγεία, τα 10 έχουν λιγότερα από 14 παιδιά που είναι το νέο κατώτατο όριο
για τη λειτουργία τους. Στη Θεσπρωτία εκτιμάται ότι 20 τμήματα νηπιαγωγείων
είτε θα συγχωνευθούν, είτε θα κλείσουν, ενώ και 25 εκπαιδευτικοί, περίπου που
εργάζονται στα δημοτικά σχολεία θα κριθούν υπεράριθμοι.
ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΠΟΥ ΠΕΡΙΣΣΕΥΟΥΝ ΣΤΗΝ Ά
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΘΗΝΑΣ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
ΔΑΣΚΑΛΟΙ
ΓΥΜΝΑΣΤΕΣ
ΑΓΓΛΙΚΑ
ΘΕΑΤΡ.ΑΓ.
ΕΙΚΑΣΤ.
ΜΟΥΣΙΚΗ.
ΠΛΗΡΟΦ.
ΩΡΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΕΤΟΣ (πρωινό)
47294
5400
5827
1088
1452
2364
1455
ΩΡΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ (πρωινό)
43307
5669
4976
1765
2130
1409
1409
ΔΙΑΦΟΡΑ ΩΡΩΝ:
3987
–       269
851
–    677
–    678
955
46
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΠΕΡΙΣΣΕΥΟΥΝ  (πρωινό)
181
39
43
2
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΥΠΟΛΕΙΠΟΝΤΑΙ (πρωινό)
–         12
–         31
–      31
ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΣΕ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΦΕΤΟΣ
237
ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΠΟΥ ΠΕΡΙΣΣΕΥΟΥΝ:
418
ΜΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ
Είναι φανερό ότι η εκπαιδευτική πολιτική
του Υπουργείου Παιδείας έχει δυο κεντρικούς στόχους και δυο ταχύτητες. Να
αρχίσουμε από τις ταχύτητες: Έχουμε μια ταχύτητα που είναι οι άμεσες
νομοθετικές παρεμβάσεις (για παράδειγμα η υπουργική απόφαση για την αναμόρφωση
του εβδομαδιαίου ωρολογίου προγράμματος των δημοτικών σχολείων, ο νόμος
4386/2016 ο οποίος περιλαμβάνει τα άρθρα 33, 35 και 36 που αφορούν την
οργανικότητα των νηπιαγωγείων, τη συμπλήρωση ωραρίου και άλλα θέματα). Έχουμε
και μια δεύτερη ταχύτητα που είναι οι μεσοπρόθεσμες παρεμβάσεις που σε αυτή τη
φάση παρουσιάζονται σαν αποτέλεσμα του λεγόμενου εθνικού διαλόγου για την
Παιδεία. 

Οι κεντρικοί στόχοι είναι δυο: 
Ο πρώτος αφορά στις περικοπές και
«κουμπώνει» με τη συνολική κυβερνητική πολιτική των περικοπών στην οικονομία
και την κοινωνία. Ο στόχος αυτός, την τρέχουσα περίοδο, περιλαμβάνει τη μείωση
της δημόσιας χρηματοδότησης για την εκπαίδευση και εξειδικεύεται πρωτίστως,
αλλά όχι μόνο, στη μείωση του μισθολογικού κόστους που σε απλά ελληνικά σημαίνει:
λιγότερες προσλήψεις εκπαιδευτικών, αύξηση του εργασιακού φόρτου των
υπαρχόντων, κινητικότητα και ευελιξία, αλλαγή των εργασιακών σχέσεων. Συνέπεια:
επιδείνωση των όρων της εκπαιδευτικής διαδικασίας και των συνθηκών μάθησης. Ο
δεύτερος στόχος είναι η αλλαγή του DNA της ελληνικής εκπαίδευσης, εκείνων
δηλαδή των δομικών χαρακτηριστικών που συγκροτούσαν και συγκροτούν μέχρι σήμερα
την εκπαίδευση από το νηπιαγωγείο μέχρι το Πανεπιστήμιο και τα μεταπτυχιακά. 

Ο
δεύτερος αυτός στόχος συνοψίζεται σε μερικές λέξεις: αυτονομία, σπάσιμο του
ενιαίου προγράμματος, ευελιξία, κατηγοριοποίηση των σχολικών μονάδων,
αποκέντρωση, αυτοχρηματοδότηση.