Δίνει την ευκαιρία σε πολλούς χρήστες του Διαδικτύου να… εκτονωθούν
Της Λινας Γιανναρου
Η διαφήμιση του (τότε) υπουργείου Μεταφορών ήταν εξαιρετικά επιτυχημένη: έδειχνε έναν άντρα και μία γυναίκα να πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλο σε έναν διάδρομο και να ζητούν αμφότεροι συγγνώμη, αλλά όταν, στο πάρκινγκ του κτιρίου, τα αυτοκίνητά τους λίγο έλειψε να συγκρουστούν, άρχισαν να ανταλλάσσουν χειρονομίες και βρισιές. Το νόημα ήταν ότι πίσω από το τιμόνι αλλάζουμε – όχι προς το καλύτερο. Τι σχέση, όμως, έχουν όλα αυτά με το Ιντερνετ; Απλώς ότι για κάποιους φαίνεται ότι είναι το τέλειο «μέσο» για να παίξουν τα… συγκρουόμενα.
«Φαντάσου ένα τεράστιο 4×4, πίσω από το τιμόνι του οποίου αισθάνεσαι και άρχοντας και ασφαλής», όπως λέει χαρακτηριστικά στην «Κ» φίλος που έχει συνήθειο να ταράζει με τα σχόλιά του τα λιμνάζοντα νερά σε ιστολόγια, φόρουμ και ιστοσελίδες, φυσικά ανώνυμα. «Μου αρέσει να προκαλώ, αλλά συνήθως χρησιμοποιώ ως μέσο το χιούμορ, προσπαθώ να μην προσβάλλω. Αλλά η αλήθεια είναι ότι είναι δύσκολο να μη γίνεσαι επιθετικός όταν είσαι ανώνυμος. Και είναι πολλές οι χαζομάρες που γράφονται εκεί πέρα…».

Ουδείς τη γλιτώνει

Οπως μπορούν να επιβεβαιώσουν πολλοί εξ υμών που εκτίθεστε ηλεκτρονικά με κείμενά σας και επιτρέπετε τον σχολιασμό χωρίς προαπαιτούμενα, οι επιθέσεις από τους «ανώνυμους σχολιαστές» αποτελούν μέρος του παιχνιδιού. Ουδείς την γλιτώνει. Κάτω από μια ανάρτηση για μια συνταγή για… ψαρονέφρι, μπορείς να διαβάσεις σχόλια του τύπου και ύφους «άντε χάσε κάνα κιλό» – αντίστοιχα, είναι πολύ εύκολο να συγκεντρώσεις αρνητικά, ανώνυμα σχόλια με κείμενα πάνω σε «ευαίσθητα» θέματα, όπως για παράδειγμα τον διορισμό της Θάλειας Δραγώνα, θέμα που τελευταία κυριαρχεί στο ελληνικό Ιντερνετ.

Χυδαία σχόλια

Χαρακτηριστική ήταν, για παράδειγμα, η διαδικτυακή αντίδραση στην ανάρτηση της Αφροδίτης Αλ Σάλεχ, που διατηρεί μπλογκ, με την οποία ανακοίνωνε τη νέα της ιδιότητα ως συμβούλου για ζητήματα μη νόμιμα εισερχομένων μεταναστών στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Το ιστολόγιό της βομβαρδίστηκε από ανώνυμα αρνητικά –τα περισσότερα χυδαία– σχόλια.
Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος ειδικός για να ερμηνεύσει το φαινόμενο. Οπως λέει στην «Κ» ο Φώτης, που επίσης διατηρεί μπλογκ (επώνυμα), «υπάρχει μεγάλη οργή στον κόσμο, που δεν ξέρει πώς και πού να τη διοχετεύσουν». «Η ανωνυμία –συνεχίζει– δίνει πάτημα σε κάποιους να βρίσουν, ακόμη και χυδαία, και να εκτονωθούν». Τέτοιου είδους εικονικές «επιθέσεις» έχει δεχθεί και ο ίδιος. «Δεν αφήνω όμως να με επηρεάζουν. Προφανώς, γράφοντας κάτι σε ενδιαφέρει να αρέσει στον άλλο, αλλά αντιλαμβάνομαι ότι δεν είναι πραγματικό πρόβλημα να σε βρίζουν. Υπάρχουν πολλοί εκεί έξω που, όπως κι εγώ, διαβάζουν πολλά και δεν αφήνουν σχόλια. Δεν σημαίνει, λοιπόν, ότι ένα αρνητικό σχόλιο έχει βαρύτητα ή ότι απαραίτητα κάνω λάθος. Σε κάθε περίπτωση, είναι χειρότερο όταν μπαίνεις στον πειρασμό να απαντήσεις». Παρά τη γιγάντωση του φαινομένου (που ακολουθεί το ρυθμό αύξησης της διείσδυσης στο Ιντερνετ), οι περισσότεροι Ελληνες μπλόγκερ επιλέγουν «ανοιχτή» πολιτική στον σχολιασμό, δηλαδή δεν απαιτούν καν την υποβολή έγκυρης ηλεκτρονικής διεύθυνσης για την υποβολή σχολίου. Οπως ο Γιώργος. «Εγώ δεν θέλω να απαγορεύσω τα ανώνυμα σχόλια στο μπλογκ μου, αν κι ένα άσχημο, απρεπές σχόλιο μπορεί ακόμα και σήμερα να με φέρει σε αμηχανία», λέει στην «Κ». «Από την άλλη, το όλο θέμα είναι λίγο αστείο. Τι είναι ανώνυμο και τι επώνυμο στο Ιντερνετ; Κι εγώ με ψευδώνυμο γράφω για παράδειγμα στο μπλογκ, κανείς δεν ξέρει το όνομά μου. Και ποιος μου λέει ότι διάφοροι που σχολιάζουν δήθεν επώνυμα δεν έχουν πλάσει ένα προφίλ απλώς και μόνον για να έχουν το ελεύθερο να σχολιάζουν σε μπλογκ που δεν επιτρέπουν τα ανώνυμα μηνύματα; Στην πραγματικότητα, δηλαδή, κανείς δεν είναι “επώνυμος”, απλά η ένδειξη “anonymous” χτυπά πιο άσχημα στο μάτι».
Κυκλοφορεί μια σχετική γελοιογραφία. Ενα ανθρωπάκι κάθεται μπροστά στον υπολογιστή του όταν ακούει τη γυναίκα του να του φωνάζει: «Θα έρθεις στο κρεβάτι;» «Δεν μπορώ, αυτό είναι σημαντικό», της απαντάει. «Κάποιος έγραψε κάτι λάθος στο Ιντερνετ!» Το Ιντερνετ έδωσε σε όλους τη δυνατότητα να εκφράσουμε την άποψή μας – πολύ απελευθερωτικό μέσο, όσο κι αν ενίοτε μοιάζει με τρελό φορτηγό.

Ασφαλιστικά μέτρα για απόσυρση αναρτήσεων

Σχετική με το θέμα υπόθεση απασχολεί αυτές τις ημέρες τα δικαστήρια. Πρόκειται για την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που κατατέθηκε εναντίον της ιστοσελίδας tvxs. gr με αίτημα την απόσυρση υβριστικών σχολίων από το site, αλλά και την «ταυτοποίηση» συγκεκριμένων σχολιαστών. Οπως λέει στην «Κ» ο δικηγόρος του tvxs κ. Βασίλης Σωτηρόπουλος, το Π. Δ. 131/2003 για την Κοινωνία της Πληροφορίας απαλλάσσει τα συμμετοχικά μπλογκ από την υποχρέωση προληπτικού ελέγχου του περιεχομένου που αναρτούν τρίτοι. «Με άλλα λόγια, όποιος φιλοξενεί σχόλια δεν έχει την ευθύνη προληπτικής έγκρισης και ελέγχου τους. Η ελευθερία της κυκλοφορίας της πληροφορίας επιβάλλει να ανεχόμαστε ότι δεν μπορεί κάθε μπλόγκερ να έχει προληπτικό έλεγχο στα σχόλια, αλλά από εκεί και πέρα, οπωσδήποτε έχει την ευθύνη να διαγράψει ένα υβριστικό ή παράνομο σχόλιο».
Σε κάθε περίπτωση, η ανωνυμία στο Ιντερνετ θεωρείται από τους περισσότερους χρήστες «κατάκτηση» – γι’ αυτό, άλλωστε, η περίφημη εγκύκλιος Σανιδά που ουσιαστικά καταργούσε το απόρρητο των επικοινωνιών μέσω του Διαδικτύου ξεσήκωσε μεγάλες αντιδράσεις.
Ο κ. Σωτηρόπουλος, πάντως, είναι σαφής: «Πάνω από οποιαδήποτε εγκύκλιο βρίσκεται το Σύνταγμα, σύμφωνα με το οποίο, το απόρρητο μπορεί να αρθεί μόνον υπό αυστηρότατες προϋποθέσεις».

πηγή